Of je nu in Nederland, België of Engeland bent, ruimte voor werken zit door oprukkende woningbouw in de verdrukking. Overal proberen steden de teruggang voor een halt toe te roepen en bij gebiedstransformaties te sturen op nieuwe ruimte voor productieve bedrijvigheid. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Tijdens het seminar ‘Grip op ruimte voor werk’ dat vakblad BT en SKBN op woensdag 20 september organiseren, leer je hoe je met ruimtelijke en financiële instrumenten kunt sturen op ruimte voor werken.

Na een periode dat gemeenten ruimhartig waren met het toelaten van (economische) activiteiten, noopt ruimteschaarste tot een selectiever toelatingsbeleid. ‘Het juist bedrijf op de juiste plek’ is het nieuwe adagium om onderbenutting van kostbare milieuruimte tegen te gaan. Daarnaast willen overheden sturen op nabijheid van werkvoorzieningen en stedelijke bevolkingsconcentraties. Het is sowieso al een uitdaging om ruimte voor stadsverzorgende- en productieve bedrijvigheid als vitale stedelijke functie te borgen, dat het vaak aflegt tegen lucratievere woningbouw. Dit terwijl door een toenemend aantal inwoners in stedelijke regio’s de behoefte aan stedelijke bedrijfsruimte enkel groeit.

Gemeenten hebben echter maar beperkt grip op grondgebruik. Ze moeten dealen met private eigenaren die vaak voor de hoogste grondopbrengst gaan. En als een gemeente of ontwikkelingsmaatschappij al eigenaar is van de grond, dan mag ze deze op grond van het gelijkheidsbeginsel niet ongemotiveerd aan één partij aanbieden. Het wijzigen of verbijzonderen van bestemmings- of omgevingsplannen gaat gepaard met planschaderisico’s en is traag. Voor diensten geldt het principe van vrije vestiging wat een brancheringsbeleid in de weg staat. Met de invoering van de nieuwe Omgevingswet zijn wijzigingen in het onteigenings- en voorkeursrecht van kracht, waar eveneens rekening mee moet worden gehouden.

Tijdens het seminar ‘Grip op ruimte voor werk’ leer je:

  • Welke planologisch-juridische instrumenten je kunt inzetten om grip te houden op grondgebruik, zoals het bestemmingsplan, de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (Wvg) en erfpacht;
  • Welke privaatrechtelijke instrumenten je kunt inzetten om te kunnen sturen op economische activiteiten in een gebied of pand;
  • Welke vormen van ‘financial engineering’ je daarbij kunt inzetten bijvoorbeeld door verevening en je daarbij kunt leunen op het vereveningsartikel uit de Wro 2008;
  • Hoe je ruimte voor gewenste economische activiteiten ook voor de lange termijn zo veel mogelijk borgt; zowel binnen de context van de eigen organisatie als binnen de dynamiek van de markt;
  • Welke tools de Omgevingswet biedt om succesvol te sturen op bestemming en grondgebruik, zoals de projectprocedure.


PROGRAMMA

13.30 uur
Inloop

14.00 uur
Welkom en introductie
Jan Jager, vakblad BT en Mieke Naus, SKBN

14.10 uur
Financial engineering
Damo Holt, Rebel Group
Financiële instrumenten om te kunnen sturen op ruimtegebruik zijn er legio. Maar zonder van paardenmiddelen ben je - als het om ruimte voor werken gaat - al snel behoorlijk ontmand. Niet elke gemeemte heeft zin of de middelen om vastgoed aan te kopen, gronden te verwerven of te onteigenen. Toch zijn er tal van creatieve mogelijkheden om met financiele afspraken - zij het privaatrechtelijk - te sturen op ruimte voor werken.

14.30 uur
Planologisch-juridisch instrumentarium
Anita Nijboer, partner/ advocaat omgevingsrecht SIX Advocaten
Ruimte is schaars. Woningbouw is de primaire ambitie van overheden. Hoe zorg je er desondanks voor dat ruimte voor werken planologisch-juridisch afkadert? En welke kans biedt de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking treedt? 

14.50 uur
Casus 1: Borgen van ruimte voor werken in transformatiegebieden
Schieoevers Delft (Fidan Bulut, programmadirecteur Schieoevers)
(lees ook dit artikel in vakblad ROm)

15.10 uur
Casus 2: borgen van grootschalige bedrijfstuimte in binnensteden 
Bouwblokken visie- en verordening Gent (Marc de Ridder, Adjunct van de directie van Stad Gent Marc de Ridder ‘verweefcoach’ )

15.30 uur
Wrap-up
Cees-Jan Pen, lector De Ondernemende Regio, Fontys Hogeschool/ lid adviescommissie SKBN


FACTS&FIGURES
Wat: BT/SKBN Seminar ‘Grip op ruimte voor werk’
Voor wie: Gemeentelijke en provinciale ambtenaren RO en grondbeleid, wethouders RO en economie, medewerkers stedelijke en regionale ontwikkelings- en herstructureringsmaatschappijen, et cetera
Wanneer: Woensdag 20 september 2023 van 14 tot 17 uur
Waar: Redactie BT, Paulus Borstraat 41, Amersfoort
Kosten: Gratis voor abonnees van BT en leden van SKBN. Overige deelnemers betalen 99 euro. Overige deelnemers krijgen een korting ter hoogte van hetzelfde bedrag (99 euro) op inschrijving op het BT Event op donderdag 9 november 2023.

MELD JE AAN
 

Event
Groene Gezonde Bedrijventerreinen Estafette in Flevoland
Groene Gezonde Bedrijventerreinen Estafette in Flevoland

SKBN, Steenbreek en Werklandschappen van de Toekomst nodigen je mede namens de provincie Flevoland van harte uit voor een inspirerende middag bij het Proeflokaal in Almere. In Flevoland werken zes gemeenten actief aan het herstructureren en intensiveren van bestaande bedrijventerreinen, ondersteund door verschillende provinciale trajecten. Tijdens deze bijeenkomst deelt de gemeente Noordoostpolder haar aanpak binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Hoe wordt de stap gezet naar vergroening? Hoe worden economische ruimte, klimaat en natuur gecombineerd? En wat vraagt dit van interne samenwerking en commitment?Daarnaast gaan we in een interactieve workshop in op de verschillende stakeholders binnen bedrijventerreinen en hun rollen en belangen. Zo ontstaat een compleet beeld van wat nodig is om te komen tot toekomstbestendige, gezonde en groene werklandschappen. De urgentie is groot. Uit recent onderzoek blijkt dat 70% van de Nederlandse bedrijventerreinen onvoldoende voorbereid is op wateroverlast door klimaatverandering. Bovendien heeft 5 op de 6 terreinen een tekort aan groen. Tijdens deze middag krijgt u concrete inzichten, praktijkvoorbeelden en handvatten om zelf aan de slag te gaan in je eigen regio. Het aantal plaatsen is beperkt tot 50 deelnemers. Meld je daarom tijdig aan.Programma13.00 | Inloop met koffie en thee13.30 | Welkom door moderator Margot Ribberink en Erik-Jan van Dijk, senior adviseur Ruimtelijke Economie bij provincie Flevoland.Over het traject dat de provincie doorloopt met en voor haar zes gemeenten om tot groene, toekomstbestendige bedrijventerreinen te komen.13.40 | De aanpak van Nagelerweg, gemeente Noordoostpolder. Hoe kom je tot een juiste aanpak, hoe ga je van start?Gemeente Noordoostpolder is recent gestart als ambassadeursterrein binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Hoe begin je als gemeente, in samenwerking met de ondernemers, en wat heb je daarbij nodig? Wat heeft de gemeente gedaan, óók intern. Er wordt gewerkt aan een Transitieplan, hoe ziet dat eruit? En op welke manier heeft het programma hen op weg geholpen? We kijken met 3 stakeholders in deze aanpak wie welke rol heeft, en wat het vergt om daadwerkelijk aan de slag te gaan. Inclusief gesprek met de zaal.14.15 | Aan de slag met hulp van IVN FlevolandSamen met landschapsbeheer Flevoland heeft IVN Flevoland een concreet project- en handelingsperspectief voor gemeenten om samen met bedrijven aan de slag te gaan met de aanplant van heggen en eetbare buitenlunch plekken. Uitgevoerd door hun eigen medewerkers als bedrijfsactiviteit. IVN biedt bedrijven advies over plantmateriaal, financiering en ondersteuning in aanplant.Lourens Formsma, IVN Flevoland14.25 | Korte pauze14.45 | Workshop: Samen naar een groen resultaatWorkshop in drie groepen o.l.v. Idverde. Concreet aan de slag met vergroening op bedrijventerreinen. Wie heeft welke rol en hoe kom je tot een groen resultaat?15.45 | Inspelen op een groene behoefteWaar zit de intrinsieke motivatie van ondernemers, en hoe kun je dat stimuleren met beleid?Hugo Kranenburg, directeur Stichting Greendustry16.00 | Samenvatting en afronding door moderator.16.15 | BorrelFacts&FiguresWat >> Estafettetop FlevolandWanneer >> Donderdag 25 juniTijdstip >> 13.00 - 16.30 uur (inclusief borrel) Locatie >> Het Proeflokaal in Almere, Arboretum West 100, 1325 WB AlmereDoelgroep >> dit programma is bestemd voor vertegenwoordigers van medeoverheden, ondernemers en parkmanagers. Andere geïnteresseerden komen op de wachtlijst te staan.Meld je aan

25-06-2026
Nieuws
Schiedam benut vrijkomende erfpacht voor herprogrammering
Schiedam benut vrijkomende erfpacht voor herprogrammering

De gemeente Schiedam benut ‘expirerende erfpacht’ om bedrijventerrein ’s-Gravelandsepolder economisch te herprogrammeren naar innovatiecluster. VolkerWessels-dochter SDK Vastgoed ontwikkelt op de vrijkomende kavels de MICS-campus voor het regionale mechatronica-cluster.Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (MICS) is feitelijk een 42 hectare groot innovatiecluster in wording in Schiedam. Het maakt onderdeel uit van gebiedsontwikkeling SchieDistrict, een economische herprogrammering van het Schiedamse deel van bedrijventerrein Spaanse Polder en het Schiedamse bedrijventerrein ’s-Gravelandsepolder. Waar de ’s-Gravelandsepolder-West bestemd is voor circulaire bedrijvigheid en innovatieve maakindustrie, ligt de focus bij MICS op mechatronica: een sector die precisiemechanica, elektrotechniek, software en systeemtechniek combineert in slimme, geautomatiseerde systemen.  De MICS-campus ligt strategisch tussen Delft en Rotterdam, met directe aansluitingen op de A20, trein (Schiedam Centrum en binnenkort Schiedam Kethel), metro, tram, bus en fietsroutes naar de TU Delft, Erasmus Universiteit en technische opleidingen.  Deze ligging maakt MICS in beginsel niet alleen aantrekkelijk voor bedrijven, maar ook voor talent dat in de regio woont en studeert. SDK Vastgoed leverde vorig jaar het eerste pand op voor Metrohm Applikon, een specialist in analysers voor de chemische industrie.  Samenwerking als succesfactor Doekle Terpstra, bestuurlijk verkenner MICS vanuit de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), benadrukte in een recente podcast dat de Schiedam “goud in handen” heeft, maar dat succes afhangt van duurzame samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen. In de Brainportregio leidde zo’n triple helix-samenwerking tot een economische revival. MICS wil dit voorbeeld volgen, maar dan met een eigen signatuur. De regio Zuid-Holland telt veel mechatronicabedrijven die niet alleen het havenindustrieel complex bedienen, maar wereldwijd opereren. Om deze sector te versterken, is het netwerk ‘Hi Delta’ (Holland Instrumentation Delta) opgericht, dat maakbedrijven, toeleveranciers, kennisinstellingen en overheden moet verbinden. MICS moet de fysieke locatie worden waar deze partijen samenwerken, innovatie versnellen en talent aantrekken.  Van Brainport naar MICS SDK Vastgoed heeft veel ervaring met het creëren van innovatiecampussen. Zo ontwikkelde het bedrijf de Brainport Industries Campus (BIC) in Eindhoven, waar bedrijven en kennisinstellingen onder één dak samenwerken om de snelle wereldwijde ontwikkelingen in de high tech-industrie te kunnen bijbenen.  De sprong van SDK Vastgoed naar Schiedam is minder onlogisch dan het in eerste instantie lijkt. ‘Trek een cirkel van dertig kilometer meter rond deze plek en je telt ruim drie miljoen inwoners. Hier geldt de wet van de grote getallen’, verklaarde SDK-directeur Niels Langenhuizen eerder in vakblad ROm, een zustertitel van BT en Stadszaken. ‘Als je drie keer zoveel mensen hebt als in de regio Eindhoven, zou je ook drie keer zoveel technisch talent moeten kunnen aantrekken’.  Expirerende erfpacht als kathalysator Maar de herprogrammering van bedrijventerrein naar campus is alleen mogelijk doordat per april 2020 84 erfpachtcontracten zijn afgelopen. In principe schrijven de erfpachtvoorwaarden voor dat je aan het eind van de rit het perceel schoon en ontruimd, dus gesloopt en gesaneerd moet opleveren. ‘Dat geeft ons gelegenheid om nieuwe ontwikkeling af te dwingen, eventueel met nieuwe gebruikers’, zegt Liesbeth Roeles’, projectmanager gebiedsontwikkeling bij de gemeente Schiedam en verantwoordelijk voor de gebiedsontwikkeling SchieDistrict. Inmiddels zijn meer dan dertig nieuwe grondovereenkomsten in erfpacht gesloten.Lees het hele artikel ook op Stadszaken.nl

16-03-2026
Nieuws
Utrecht zet nieuwe stap richting circulair bedrijvenpark Strijkviertel
Utrecht zet nieuwe stap richting circulair bedrijvenpark Strijkviertel

De gemeente Utrecht heeft een belangrijke stap gezet richting de ontwikkeling van het vernieuwende en circulaire bedrijvenpark Strijkviertel. Het bestemmingsplan voor het gebied is onherroepelijk geworden. Met deze mijlpaal kan de ontwikkeling van dit innovatieve bedrijvenpark definitief van start gaan.Wethouder Susanne Schilderman (Circulaire Economie):“Met Strijkviertel bouwen we aan de economie van de toekomst. Hier kunnen bedrijven zich vestigen die bijdragen aan een circulaire en duurzame stad. Strijkviertel wordt een motor voor lokale, duurzame werkgelegenheid én dankzij de toevoeging van veel groen, een bijzondere en prettige plek om te werken en te verblijven.” Eerste circulaire bedrijvenpark van Utrecht Strijkviertel wordt het eerste circulaire bedrijvenpark van Utrecht en voorlopig ook het laatste bedrijvenpark dat de gemeente uitgeeft. Het wordt een voorbeeldlocatie voor duurzaam en toekomstbestendig ondernemen. Circulariteit en hoogwaardige inrichting staan centraal: door efficiënt ruimtegebruik wordt de beschikbare grond optimaal benut, terwijl er volop aandacht is voor een groene en aantrekkelijke werkomgeving. Het bedrijvenpark biedt kavels van verschillende omvang, waardoor er ruimte is voor uiteenlopende bedrijven om samen te werken aan nieuwe duurzame initiatieven. Op het terrein komt ruimte voor bedrijven die circulariteit in hun kernactiviteiten hebben verankerd: van hergebruik van materialen en reparatieactiviteiten tot het minimaliseren van afval en het sluiten van grondstofketens. De eerste stappen in de ontwikkeling van het bedrijvenpark worden al snel gezet. Het klaarmaken van de grond voor de bouw start dit jaar. De start van de bouw staat gepland voor 2028. Duurzame banen dichtbij huis Voor Utrechters en Utrechtse bedrijven betekent Strijkviertel een impuls voor duurzame werkgelegenheid dichtbij huis. Het bedrijvenpark biedt ruimte aan circa 1.900 banen en creëert kansen voor lokale vakmensen en ondernemers die willen bijdragen aan een circulaire economie. Denk aan bedrijven die bouwmaterialen hergebruiken, reparatiebedrijven, producenten die werken met gerecyclede grondstoffen of ondernemingen die reststromen van andere bedrijven als grondstof inzetten. Tender voor eerste kavelveld in 2026 Dit jaar start de gemeente de tender voor de ontwikkeling van het eerste kavelveld van Strijkviertel. De gemeente zoekt ontwikkelpartners die dit deel van het terrein willen realiseren volgens de circulaire ambities van het bedrijvenpark en daarbij een positieve impact hebben op het economische klimaat van de stad. Geïnteresseerde ontwikkelpartners kunnen meer informatie vinden op www.utrecht.nl/strijkviertel

02-03-2026
Aanmelden nieuwsbrief